CSRD od kiedy obowiązuje polskie firmy?

CSRD w Polsce zaczyna obowiązywać realnie od 1 stycznia 2025 r., ale konkretne terminy raportowania zależą od wielkości i statusu spółki oraz od tego, kiedy zaczyna się jej rok obrotowy. Najpierw raportują największe podmioty za rok obrotowy 2024 z publikacją w 2025 r., następnie pozostałe duże przedsiębiorstwa za rok obrotowy 2025 z publikacją w 2026 r., a potem notowane MŚP za rok obrotowy 2026 z publikacją w 2027 r. z opcją odroczenia do 2028 r.

Kiedy CSRD zaczyna obowiązywać polskie firmy?

Obowiązek raportowania zgodnie z CSRD wchodzi etapami i jest powiązany z początkiem roku obrotowego spółki. Dla części firm wymóg dotyczy już okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2024 r. lub później, co skutkuje publikacją pierwszych raportów w 2025 r. Dla kolejnej fali przedsiębiorstw obowiązek obejmuje lata obrotowe od 1 stycznia 2025 r., a dla notowanych MŚP lata obrotowe od 1 stycznia 2026 r.

W Polsce przepisy wdrażające dyrektywę weszły w życie wraz z nowelizacją regulacji rachunkowych, a rządowy harmonogram przewiduje stosowanie nowych zasad od 1 stycznia 2025 r. Jednocześnie część wymogów dotyczy sprawozdań za okresy rozpoczynające się po 31 grudnia 2023 r., co obejmuje największe jednostki.

Co to jest CSRD i jaki ma cel?

CSRD to unijna dyrektywa o sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, która rozszerza i ujednolica obowiązki ujawniania informacji ESG. Jej celem jest zwiększenie porównywalności, jakości i wiarygodności danych niefinansowych oraz częstsze poddawanie ich atestacji.

Dyrektywa zastępuje i rozwija wcześniejszy reżim NFRD, obejmując większą liczbę spółek oraz wymagając bardziej szczegółowych ujawnień zgodnych z Europejskimi Standardami Raportowania Zrównoważonego Rozwoju ESRS.

Kiedy polskie przepisy weszły w życie i jak to się ma do terminów raportowania?

Implementacja CSRD do prawa krajowego nastąpiła z początkiem 2025 r., poprzez nowelizację przepisów rachunkowych. Polska miała 18 miesięcy na dostosowanie regulacji po publikacji dyrektywy w UE i ten harmonogram został utrzymany.

Wejście w życie prawa w Polsce od 1 stycznia 2025 r. nie oznacza, że wszystkie firmy raportują od razu. Obowiązek zaczyna się w różnych datach, liczonych od początku roku obrotowego konkretnej spółki, zgodnie z etapowym planem unijnym. W praktyce część spółek raportuje już za okresy rozpoczynające się w 2024 r.

Jakie grupy firm i od kiedy raportują w Polsce?

Duże spółki interesu publicznego objęte wcześniej NFRD raportują za rok obrotowy 2024, co oznacza publikację raportów w 2025 r. Wymóg ten obejmuje jednostki, które już wcześniej składały sprawozdania niefinansowe i teraz przechodzą na standardy ESRS.

Pozostałe duże przedsiębiorstwa raportują za rok obrotowy 2025, a raporty publikują w 2026 r. To najszersza grupa dużych podmiotów, które dotąd nie były objęte obowiązkami NFRD, lecz spełniają progi wielkościowe przewidziane przez dyrektywę.

Małe i średnie spółki notowane na regulowanych rynkach raportują za rok obrotowy 2026 z publikacją w 2027 r. Wybrane jednostki w tej kategorii mogą skorzystać z czasowego odroczenia obowiązku do 2028 r.

Dlaczego kluczowy jest początek roku obrotowego?

CSRD wiąże obowiązek raportowania z początkiem roku obrotowego, ponieważ dane ESG mają odzwierciedlać pełen okres sprawozdawczy w ujęciu rachunkowym. Nie wystarczy wskazać roku kalendarzowego. Konieczne jest ustalenie pierwszego dnia roku obrotowego i sprawdzenie, czy przypada on w 2024 r., 2025 r. czy 2026 r., aby określić właściwy termin pierwszego raportu oraz rok publikacji.

Taki mechanizm zapewnia spójność z innymi elementami sprawozdawczości finansowej i ułatwia atestację przez biegłego rewidenta w ramach jednego cyklu raportowego.

Jakie progi i statusy decydują o objęciu obowiązkiem?

O objęciu CSRD decydują kryteria wielkościowe i status emitenta, a nie wyłącznie forma prawna. Kluczowe są parametry takie jak liczba pracowników, poziom przychodów oraz rola spółki na rynku regulowanym. W praktyce największe podmioty wchodzą w obowiązki najszybciej, następnie pozostałe duże przedsiębiorstwa, a potem notowane MŚP i inne podmioty giełdowe.

W nowszych materiałach pojawiają się zaostrzone progi wskazujące na jednostki spełniające łącznie ponad 1000 pracowników i przychody netto powyżej 450 mln euro. W informacji rządowej wskazano, że zastosowanie nowych progów następuje po raz pierwszy do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 r., co przekłada się na raportowanie w 2025 r. dla największych grup.

Co obejmuje raportowanie według ESRS?

Raportowanie zgodnie z ESRS obejmuje trzy filary: środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. W obszarze środowiskowym gromadzi się dane o emisjach, zużyciu zasobów i wpływie klimatycznym. W obszarze społecznym raportuje się kwestie pracownicze, łańcuch dostaw, prawa człowieka i relacje z interesariuszami. W obszarze ładu opisuje się polityki zarządcze, nadzór, etykę oraz kontrolę ryzyk.

Ujawnienia muszą być kompletne, porównywalne i przedstawione w strukturze określonej przez ESRS. Dane mają podlegać atestacji, co wzmacnia wiarygodność sprawozdań i zrównuje je rangą z informacjami finansowymi.

Ile firm w Polsce obejmują nowe obowiązki?

Szacuje się, że od 2025 r. obowiązek raportowania dotknie ponad 3500 przedsiębiorstw w Polsce. Liczba ta obejmuje zarówno podmioty bezpośrednio objęte dyrektywą, jak i spółki, które wejdą w zakres wymogów w kolejnych falach wdrożenia.

Wraz z upływem kolejnych lat obrotowych i poszerzaniem zakresu podmiotowego liczba raportujących wzrośnie, przy czym największe grupy odpowiadają za pierwszy znaczący skok nowych sprawozdań.

Jak CSRD wpływa na łańcuchy wartości i dostawców?

Efekt CSRD wykracza poza firmy bezpośrednio objęte dyrektywą, ponieważ spółki raportujące potrzebują danych od partnerów w łańcuchu wartości. Dostawcy muszą przekazywać wiarygodne i terminowe informacje ESG, aby kontrahenci mogli złożyć pełne sprawozdania zgodne z ESRS.

W rezultacie standardy raportowania i oczekiwania w zakresie danych rozciągają się na szerokie grono podmiotów współpracujących, co wpływa na praktyki operacyjne, kontraktowe i zarządcze całych sektorów.

Jak przygotować organizację do pierwszego raportu?

Najpierw należy jednoznacznie ustalić, czy spółka spełnia progi objęcia CSRD i od kiedy. Kluczowe jest zweryfikowanie początku roku obrotowego oraz zakwalifikowanie firmy do odpowiedniej fali wdrożenia. Następnie trzeba zmapować wymogi ESRS i zidentyfikować dane, które muszą być zebrane na poziomie jednostki i grupy.

Kolejny krok to przygotowanie systemów gromadzenia i kontroli jakości informacji ESG, wyznaczenie odpowiedzialności, integracja z procesami rachunkowości oraz zaplanowanie atestacji. Warto przeprowadzić ocenę istotności, aby określić, które tematy są kluczowe dla działalności i interesariuszy, oraz zbudować harmonogram prac umożliwiający publikację raportu w terminie.

Podsumowanie: od kiedy CSRD realnie obowiązuje polskie firmy?

W Polsce przepisy implementujące CSRD obowiązują od 1 stycznia 2025 r., lecz daty raportowania są etapowe i zależą od początku roku obrotowego. Największe podmioty raportują za rok obrotowy 2024 z publikacją w 2025 r., pozostałe duże przedsiębiorstwa za rok obrotowy 2025 z publikacją w 2026 r., a notowane MŚP za rok obrotowy 2026 z publikacją w 2027 r., przy możliwości odroczenia do 2028 r.